Devletlerin Son Dönemdeki Yapay Zekâ Odaklı Çalışmaları

Herkese merhabalar,

Experinn ile Yapay Zekâ bültenimizin yeni sayısına hoşgeldiniz. Bugünkü yazımda son dönemde sayısı iyice artan, devletlerin yapay zekâ ile ilgili yeni projelerine yer vereceğim.

Yazıya geçmeden Experinn ile ilgili kısa bir hatırlatmam var. Kurumsal şirketlerle yapay zekâ odaklı projelere hız kesmeden devam ediyoruz. Şirketinizde aşağıdaki başlıklardan ilgilendiğiniz bir alan olursa memnuniyetle görüşmek isteriz. Detaylı bilgi için: https://www.experinn.com/hizmetler/yapay-zeka

Hazırsanız bu haftanın yazısına geçelim.

Devletlerin Son Dönemdeki Yapay Zekâ Odaklı Çalışmaları

Her yeni teknolojide olduğu gibi yapay zekâda da teknolojik gelişmeler regülasyonların çok önünde gidiyor. Hatta bu tarafta durum daha da vahim çünkü AI son yıllardaki hiçbir yeniliğe benzemiyor. Etkisi çok daha büyük ölçekli ve son 3 yılda iş dünyasında birçok şey dramatik bir şekilde değişti.

Hal böyle olunca son birkaç ayda sıklıkla duymaya başladığımız gibi, devletlerden yapay zekâ odaklı projeler, regülasyonlar ve çeşitli düzenlemeler arka arkaya geliyor. Sıklığı çok arttığı için de son dönemde gözüme çarpan gelişmelerden bir yazı paylaşmak istedim. Hep birlikte bakalım hangi devletin önceliğinde nasıl bir yapay zekâ gündemi var.

1- Türkiye:

İlk olarak ülkemizle başlayalım. 13 Haziran'da düzenlenen Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi'nde 2026-2030 yılları arasını kapsayan detaylı bir yapay zekâ yol haritası paylaşıldı.

Planlamaya göre;

• 5 milyon vatandaşımıza yapay zekâ okuryazarlığı eğitimleri verilecek.

• 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilecek.

• Veri merkezi kurulu gücü en az 1 gigavata çıkarılacak.

• Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri seti Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden paylaşılacak.

• Veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynak aktarılacak.

---

2- Estonya:

Estonya, AI ajanlarının devlet sistemlerinde işlem yapabilmesi için resmi dijital kimlik ve yetki çerçevesi oluşturmayı planlıyor.

• AI ajanlarına resmi dijital kimlik verilebilecek.

• Ajanın kim adına, hangi yetkiyle ve hangi limitlerle işlem yaptığı takip edilecek.

• Ödeme, doküman düzenleme veya veri görüntüleme gibi işlemler denetlenebilir hale getirilecek.

Kaynak: Computerworld

---

3- Fransa:

Fransa, kamu hizmetlerinde AI kullanımını yaygınlaştırmak ve kritik veri araçlarında yabancı teknoloji bağımlılığını azaltmak için yeni bir plan açıkladı.

• Kamu çalışanları için ortak kullanılacak AI araçları geliştirilecek.

• Kamu hizmetlerinde vatandaşlara destek verecek AI çözümleri devreye alınacak.

• Palantir gibi yabancı sağlayıcıların yerine ChapsVision gibi yerli teknoloji şirketlerinin rolü artırılacak.

Kaynak: The Guardian

---

4- İspanya:

İspanya, AI ve çip alanında ülkenin Avrupa’daki konumunu güçlendirmek için 430 milyon euronun üzerinde yeni kamu yatırımı açıkladı.

• Avrupa AI gigafactory adaylığı için 300 milyon euro kaynak ayrılacak.

• Multiverse Computing’e 107 milyon euro, fotonik çip girişimi Attypics Photonics’e 24,5 milyon euro yatırım yapılacak.

• Barcelona Supercomputing Center ve yerel çip ekosistemi üzerinden AI altyapısı güçlendirilecek.

Kaynak: El País

---

5- Hindistan:

Hindistan, IndiaAI Mission kapsamında AI işlem gücünü büyütmek ve daha düşük maliyetli erişim sağlamak için işlem gücü kapasitesini artıracağını açıkladı.

• Mevcut 38 bin GPU kapasitesine 20 binden fazla GPU daha eklenecek.

• Startuplar, araştırmacılar, öğrenciler ve kamu kurumları AI compute’a daha düşük maliyetle erişebilecek.

• Ülke “sovereign, scalable and affordable AI” yaklaşımını öne çıkaracak.

Kaynak: Economic Times

---

6- Kuveyt:

Kuwait Investment Authority, Nvidia, KKR ve Vistra ile birlikte 10 milyar dolarlık AI altyapı şirketi Helix Digital Infrastructure’ın kuruluşunda yer aldı.

• Helix, AI veri merkezleri için entegre altyapı kuracak.

• Nvidia stratejik teknoloji ortağı, Vistra ise enerji ortağı olarak konumlanacak.

• Kuveyt, AI altyapısında doğrudan yatırımcı olarak küresel ekosisteme dahil olacak.

Kaynak: Barron’s

---

7- Suudi Arabistan:

Suudi Arabistan’ın AI şirketi Humain, xAI’a 3 milyar dolarlık yatırım yapacağını açıkladı.

• Humain, xAI’da önemli bir azınlık yatırımcısı haline geldi.

• Yatırım, Suudi Arabistan’ın AI altyapısı ve model geliştirme hedeflerinin parçası olarak konumlandırıldı.

• xAI ve Humain’in bölgede 500 MW üzeri AI veri merkezi kapasitesi geliştirmesi planlanıyor.

Kaynak: Financial Times

---

8- Polonya:

Polonya, ElevenLabs ile AI teknoloji merkezi kurmak için 11 milyon dolarlık yatırım açıkladı.

• ElevenLabs etrafında Polonya’da yeni bir AI teknoloji merkezi kurulacak.

• Ses ve konuşma tabanlı AI alanında yerel yetenek havuzu güçlendirilecek.

• Polonya, diaspora bağlantılı AI şirketleriyle yerel ekosistem arasında köprü kuracak.

Kaynak: Bloomberg

---

9- Güney Kore:

Güney Kore, Google DeepMind ile bilimsel araştırma, AI güvenliği ve yetenek geliştirme odaklı yeni bir ortaklık başlattı.

• Google, Seul’de bir AI Campus kuracak.

• Seoul National University, KAIST ve AI Bio Innovation Hub’larla iş birlikleri geliştirilecek.

• AlphaFold, AlphaGenome, WeatherNext ve AI co-scientist gibi modeller bilimsel araştırmalarda kullanılacak.

Kaynak: Google DeepMind

---

10- Kanada:

Kanada, “AI for All” stratejisiyle AI okuryazarlığı, iş gücü dönüşümü, araştırma altyapısı ve sovereign AI kapasitesini aynı çatı altında topladı.

• 1 milyon giriş seviyesi yükseköğretim öğrencisine ücretsiz AI eğitimi sağlanacak.

• 2031’e kadar 250 bin yeni AI bağlantılı iş oluşması hedeflenecek.

• 2031’e kadar dünya ölçeğinde bir süper bilgisayar altyapısı kurulacak.

Kaynak: Government of Canada

---

11- ABD:

ABD yönetimi, Anthropic’in bazı gelişmiş modellerine erişimi ulusal güvenlik gerekçesiyle kısıtladı. Devletlerin frontier AI modellerine doğrudan müdahale ettiği en büyük çaplı örnek olabilir.

• Fable 5 ve Mythos modellerine yabancı uyruklu kullanıcıların erişimi durduruldu.

• Kısıtlama, modelin kötüye kullanım ve jailbreak riskleri üzerinden gerekçelendirildi.

• Şirket, karara katılmasa da yasal talimata uyum sağlamak için modelleri kapattı.

Kaynak: Anthropic

---

12- Çin:

Çin, stratejik AI yeteneklerinin yurtdışına bilgi taşımasını sınırlamak için üst düzey AI çalışanlarının yurtdışı seyahatlerini kontrol altına almaya başladı.

• Alibaba ve DeepSeek gibi şirketlerdeki bazı AI uzmanları yurtdışı seyahatleri için onay almak zorunda kalacak.

• Kısıtlamalar, kişinin AI ekosistemi açısından stratejik görülmesine göre uygulanacak.

• Çin, AI rekabetinde insan kaynağını da ulusal güvenlik konusu olarak ele alacak.

Kaynak: Reuters

---

13- Vatikan:

Vatikan, AI tartışmasını yatırım veya verimlilik üzerinden değil; insan onuru, adalet, iş, savaş teknolojileri ve güç yoğunlaşması üzerinden ele aldı.

• AI’ın insan onurunu zayıflatmayacak şekilde geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.

• Veri toplama, davranış yönlendirme ve sosyal kontrol risklerine dikkat çekildi.

• AI destekli silahlar ve savaş teknolojileri için etik sınırlar çağrısı yapıldı.

Kaynak: Vatican News

---

14- Avrupa Birliği:

Avrupa Birliği, geliştirdiği AI Act çatısının 2026’da daha görünür hale gelecek uygulama adımlarıyla genel amaçlı AI modelleri, yüksek riskli sistemler ve yapay içerik şeffaflığı için kuralları devreye alıyor.

• AI üretimi içeriklerde şeffaflık ve işaretleme yükümlülükleri genişleyecek.

• Genel amaçlı AI modeli sağlayıcıları için güvenlik, telif ve dokümantasyon kuralları uygulanacak.

• AI Office, büyük model sağlayıcıları üzerindeki denetim rolünü güçlendirecek.

Kaynak: European Commission

Önümüzdeki dönemde devletlerin yapay zekânın gelişimine katkı sağlamak ve global rekabette güçlü kalmak için neler yapacağını hep birlikte takip etmeye devam edeceğiz. AI'ın hangi kritik eşikleri aşacağı ya da aşamayacağının yanıtı biraz da bu gelişmelerde saklı olacak.

Experinn ile Yapay Zekâ bülteninin yeni sayısının sonuna geldik. Okuduğunuz için teşekkür ederim. İçeriği beğendiyseniz beğenip yorum yaparak bana destek olabilirsiniz.

Önümüzdeki hafta yeni yazıda görüşmek üzere.

Enis Erdem Yurdatapan

enis@experinn.com

http://experinn.com/